İlkyardım Ders Notları

İLKYARDIM

İlkyardımın tanımı

KAZA : Hiç beklemediğimiz bir anda meydana gelen, daha önceden olacağı tahmin edilemeyen, önlemler alınarak çoğunun önlenebileceği ölüm, yaralanma ve maddi hasarla sonuçlanan olaylara KAZA denir.

Ev kazaları, iş kazaları, spor kazaları, okul kazaları trafik kazaları gibi çeşitlere ayırabiliriz.

Kazaların Nedenleri

> İnsanların kendi kendine kazaya neden olması

> Başka insanların kaza ile karşı karşıya bırakılması

> Kullanılan araç ve gereçlerin bakımsızlığı

> Eğitim eksikliği ve güvenlik ihmalleri

> Teknik ve yasal yetersizlik

> Uygulama ve denetim azlığı

> Bilgisizlik

> Çevre ve doğa olayları

FELAKET :Kasıt unsuru olmaksızın oluşan, insanları ve çevreyi olumsuz etkileyen büyük can ve mal kayıplarına yol açabilen DOĞAL KAYNAKLI olaylardır. Deprem.sel ve benzeri olaylar gibi

Kazalarda felaketlere göre daha az can ve mal kaybı söz konusu olmakla birlikte zamanla kazalarda felaket boyutuna çıkabilmektedir.Felaketlerde bir anda binlerce kişi ve büyük mal kayıpları meydana gelir özellikle trafik kazarlında senelerin kaza yorumu yapılacak olura kazaların nasıl bir felaket boyutuna çıkacağı açıkça görülebilmektedir

Trafik Kazası :

Karayolu üzerinde hareket halinde olan bir veya birden fazla aracın karıştığı ölüm, yaralanma ve  maddi hasar sonuçlanan olaylara Trafik kazası denir.

> Hareket halinde iki aracın çarpışması

> Hareket halinde bir araç ile yayanın çarpışması

> Hareket halinde bir araç ile hayvanın çarpışması

> Hareket halinde bir aracın sabit bir nesneye çarpması

> Hareket halinde bir arcın uçuruma yuvarlanması

Ülkemizde ve Dünyada Trafik Kazaları:

  Ülkemiz her yıl binlerce insanı yaşamından eden, binlercesini sakat bırakan, milyarlarca liralık milli servet kaybına, insanların işgücü kaybına, ruhsal yapılarının bozulmasına neden olan trafik kazaları ile dünyada ilk 10 sırada yer almaktadır.

ARAÇ: %2–4 oranında

Genel olarak araçları bakımsız olarak kullanılması ve teknik bakımdan yetersiz araçların kullanılması

ÇEVRE

Yol kusurları: %2 – 4

 Karayollarını bakımının zamanında yapılmaması ve gerekli işaretleme unsurlarını gerekli yerlere konulmamış olması kaldırımların yetersizliği veya amacı dışında kullanılması

İklim koşulları :%1 – 2

Çok sıcak, çok soğuk Buzlanma , sis, yağmur

İNSANLAR :%90–95 oranında

Sürücüler : % 80

>Trafik kurallarına uyulmaması

>Trafik işaret levhalarına dikkat edilmemesi

>Alkollü araç kullanılması

>Dikkatsiz , uykusuz ve yorgun araç kullanılması

>Ruhsal yapılarında bozukluk olması

Yayalar :  % 15

> Yayaların trafik kurallarına uymaması

> Yayaların dikkatsiz ve dalgın olması

> Yayaların alkolü olması

> Yaya gruplarından en fazla etkilenen yaşlılar ve çocuklardır.

İLKYARDIM

Aniden hastalanan veya yaralanan kişiye tıbbi tedavi yapılıncaya kadar anında ve olay yerinde çevre olanaklarıyla yapılan tıbbi olmayan geçici müdahaleye "İLKYARDIM" denir. İlkyardım kazanın olduğu olay yerinde yapılır.

İlkyardımdaki esas amaç kesinlikle tıbbi müdahale değildir sadece hayat kurtarmaya yönelik geçici uygulamalar yapılır.

Kişi eğer sağlık görevlisi değilse

> Emin olmadığı uygulamalardan kaçınmalı

> Sakin ve tedbirli olmalı

> Çevre imkânlarından yararlanmalı

Kazazedenin durumunun kontrol altına alınıp daha kötüye gitmesini engellemek amacıyla yapılan hayat kurtarmaya yönelik ve kazazedenin durumunu kötüye gitmesi engellemek amacıyla yapılan işlemler geçici ilkyardım müdahaleleridir

İLKELERİ

 

> Kazazedeyi güvenli bir yere almak

> Çabuk karar vererek yaralının durumunu değerlendirmek

> Kazazedede başka bir yaralanma meydana gelmesini engellemek

> Geçici önlemleri alarak moral vermek

> Yaralıya ve yaraya göre uygun pozisyon vermek

> Vücut sıcaklığını korumak bilinci açık tutmak

HEDEFLERİ

> Solunumu durmuş olan varsa solunumun sağlanması

> Kalbi durmuş olan varsa kalbin çalıştırılması

> Varsa kanamanın durdurulması

 > Şoka girmek üzere olan varsa şokun engellenmesi

> Yaranın dış etkenlerden korunması

 

>Yaralının durumuna göre uygun pozisyon verilmesi

> Haberleşmenin sağlanması

> Yaralının taşınarak hastaneye sevk edilmesi

AŞAMALARI

Kaza Yeri Trafik güvenlik önlemlerini almak

Herhangi bir kaza yerine gelen sürücü ya da kişi ilk önce kaza yeri trafik güvenlik önlemlerini alarak başka bir kazanın olmasını engellemek vegerekli işaretlemeleri yapmak zorundadır

> Kaza yapan aracın önüne ve arkasına en az 150 metreden görülebilecek şekilde reflektör koyarak işaretlemelidir.

Bu şekilde hem kazazedelerin hem de kendi güvenliğini sağlamış olacaktır.

> Yaralıyı tehlikeli yerden güvenli yere almak

 

> Haberleşmeyi sağlamak

> Yaralıların  hayati tehlikelerine karşı önlem almak

> Yaralı  önem durumuna göre sıralamak

> Yaralıları  olay yerinden hastaneye sevk etmek.        

İLK YARDIMCININ   ÖZELLİKLERİ

İlkyardım uygulaması yapacak olan bir kişi kesinlikle ilkyardım bilgi ve becerisine sahip olmalıdır.

 Karayolu üzerinde herhangi bir trafik kazası ile karşılaşan sürücüler her durumda müdahale etmek zorundadırlar.Müdahale etmeyen sürücülere para ve puan cezası uygulanır.

> Yaralıları gözlemleyip değerlendirebilmeli

> Emin olmadığı uygulamalardan kaçınmalı

> Çevre imkân ve olanaklarından yaralanmasını bilmeli

> Elinde bulunan malzemeyi en iyi ve yararlı şekilde kullanmalı

> Her zaman sakin ve tedbirli olmalı

>Yaralının bilinicini açık tutarak  moral vermeli

 

İNSAN VÜCUDU

GENEL YAPISI

Vücut yapısının bilinmesi ilkyardım uygulamalarının yapılmasını kolaylaştırır ve daha bilinçli davranılmasını sağlar.Bu nedenle insan vücudunu bilmemiz gerekmektedir.

Hücre :Canlıların vücudunda bulunan gözle görülemeyecek kadar küçük,

bölünerek çoğalabilen en küçük yapı taşlarıdır.

Bir hücrenin yapısı 3 bölümden oluşur

Hücre zarı : Hücrenin çevresini sarar ve hücresini beslenmesini sağlar.

Sitoplâzma   (hücre gövdesi)

Hücre çekirdeği ve çekirdekçikler

Doku : Vücudun canlılık fonksiyonlarını yerine getiren aynı yapı ve görevdeki hücreler topluluğuna doku denir.

Organ : Aynı yapı ve görevdeki değişik dokuların birleşmesi ile meydana gelen bir bölüm vücut faaliyetidir.

Sistem : Yaşamsal fonksiyonlar için değişik organlardan oluşan bir yapıdır. Sistemler birbirlerine bağımlı olarak çalışmaktadırlar,bu yüzden herhangi birinde meydana gelebilecek yapı bozukluğu diğerlerini de etkileyerek olumsuz sonuçlar doğurabilmektedir

Hücreler birleşerek dokuları,dokular birleşerek organları,organlar birleşerek sistemleri oluştururlar

VÜCUT BÖLGELERİ 

Baş Bölgesi : Yüz-Kafa -Boyun

Gövde : Göğüs. Kaburga-Karın ( Karaciğer- Dalak)

Alt taraf : Omurganın bir bölümü, bacaklar, kalça

Üst taraf : Omuz, kollar, dirsek ,el,omurganın bir bölümü

VÜCUT BOŞLUKLARI

> Kafatası boşluğu : Beyin ve beyincik

> Göğüs boşluğu : Soluk borusu,yemek borusu,akciğer,kalp

> Karın boşluğu : Mide,böbrekler,karaciğer,bağırsaklar,pankreas

> Leğen boşluğu : Üreme organları,idrar torbası

> Omurga boşluğu : Omurilik ve sinirler bulunur.

VÜCUT SİSTEMLERİ VE ORGANLARI

HAREKET SİSTEMİ

> Kemikler

> Eklemler

> Kaslar

KEMİKLER

Kemik dokusu : Kemik zarı, sert tabaka , süngerimsi tabakadan oluşur.

Uzun kemiklerin ortasında bir boşluk vardır ki bu boşluk kemik iliği ile doludur.Vücudumuzda bulunan 208 kemik iskeletimizi meydana getirir.

Kemikler uzun,kısa ve yassı, olmak üzere üç türlüdür.

EKLEMLER

Kemikleri eklem yüzeyleriyle birbirine bağlayan yapılardır.

Oynamaz eklemler: Baş kemiklerinde (kafatasında)

Yarı oynar eklemler : Omur ve kaburgalarda

Oynar eklemler : Alt çenede , omuz- dirsek- bilek -el parmak , kalça-diz, bilek-ayak parmaklarında

KAFATASI KABURGA VE OMURGA EKLEMLERİ

KASLAR

Hareket sisteminin aktif yapısıdır.

Çizgili : isteğimizle çalışan kaslar

Çizgisiz-düz : isteğimiz dışında çalışan kaslar

Kalp kası çizgili  olmasına rağmen isteğimiz dışında çalışır.

İNSAN VÜCUDU

DOLAŞIM SİSTEMİ

Kalp, kan ve damarlardan oluşur

(Atar, toplar ve kılcal damarlar), Lenf damarları ve lenf bezlerinden meydana gelir.

Sistemin merkezi kalp olduğu için pompa gibi çalışarak kanı damarlara pompalar. Kılcal damarlar aracılığı ile kanın İçindeki oksijeni, besinleri, hormonları, iyonları, kafa derisine, ayak parmağındaki hücrelere kadar taşır.

Buralarda kullanıldıktan sonra artık maddeleri, karbondioksiti toplardamarlar aracılığı İle toplayarak temizlenmek üzere akciğerlere ve boşaltım sistemine taşır.

Kalp  : Dolaşım siteminin merkezidir.

Kalp atımı

Yetişkinlerde : 60–80

Çocuklarda : 80–100

Bebeklerde: 100–120 arasındadır.

Damarlar :Kanın vücuda dağıtılmasını sağlayan yollarıdır:

Atardamarlar : Kalbin pompaladığı temiz kanı ( açık kırmızı ) vücuda dağıtırlar.

> Kan basıncının en fazla olduğu damarlardır.

Toplardamarlar : Kanı dokulardaki kılcal damarlardan alarak kalbe getiren damarlardır. Taşıdıkları kan kirlidir çünkü içinde CO2 ,besinmaddeleri ve artık maddeler vardır. Bu nedenle de koyu kırmızı renktedir.Kılcal damarlar : Atardamarların en ince dallarıdır ve madde değişimini sağlarlar. Kan basıncı en az olan damarlardır.

> Vücut ağırlığımızın 1/13'ü kandır.

SOLUNUM SİSTEMİ

Solunum : Fizyolojik bir olay olup, kişinin yaşamı için gerekli oksijeni almasını sağlar. Gerçek fonksiyonu, dokulara oksijen sağlamak ve dokularda oluşan CO2'i alıp dışarı atmaktır.

Solunum sayısı

Yetişkinlerde 15–20

Çocuklarda ve bebeklerde : 30–40 arasındadır.

Soluk alıp vermeye "soluma" adı verilir. Soluma, solunum merkezinin akciğerlere CO2'nin arttığını uyarması ile başlar. Merkezin diyaframı ve göğüs kaslarını uyarması üzerine de kaslar kasılarak göğüs kafesini genişletir, kasılan kasların bir süre sonra gevşemesi ile göğüs kafesi daralır. Böylece soluk alıp verme işlemi gerçekleşmiş olur.

SİNDİRİM SİSTEMİ 

Canlı organizmaların yaşamını sürdürebilmesi için gerekli olan gıdaların alınması, parçalanması,sindirilmesi ve artıkların dışarı atılması işlemlerinden sorumlu sistemdir. Ağızda başlayıp anüste sona erer. Bu işlemleri, organları ve enzimleriyle yapar.

Ağızda çiğnenen besin maddeleri yutak ve yemek borusundan geçerek mideye gelir. Burada yelerince parçalandıktan sonra 12 parmak bağırsağına girerek salgılarla karışır. Daha sonra emilmek üzere ince bağırsaklara gider, oradan da kalın bağırsaklara geçerek artıklar anüsten dışarı atılır

SİNİR  SİSTEMİ 

Duyuların alınması, algılanması ve tepki verilmesinden sorumlu sinir sistemidir. Bu sistem organizmanın tüm sistemleriyle koordineli bir şekilde çalışır ve bu sistemleri yönetir.

Sinir sistemini organizma ile çevre arasındaki iletişimi sağlayarak algılamayı, öğrenmeyi, düşünmeyi ve tepki vermeyi gerçekleştirir.

3 bölümdür

> Merkezi sinir sistemi

> Çevresel sinir sistemi: Duyu, motor ve bağlantı sinirlerinden oluşur.

> Otonom sinir sistemi: Sempatik ve parasempatiktir.

Beyin: Vücudu kontrol eden bilinç sistemidir. Tüm istemli hareketlerden, çevrenin algılanmasından ve olaylara verilen tepkiden sorumludur. Ayrıca bizi biz yapan düşünce ve duyulara sahip olmamızı sağlar. Beyinden 12 çift sinir çıkar.

Beyincik :  Hareket ve dengeyi sağlar

Soğan ilik : Dolaşım ve solunum sistemini kontrol eder.

Omurilik : 31 çift sinir çıkar. 12 çiftle birlikte hareket eder. Daha çok kas, deri ve iç organlarda İşlevlerini yürütürler.

 

.

 
İlkyardım Ders Notları

EĞİTİM ARAÇLARIMIZ